"महत्त्वाचे दस्तऐवज: १९२५ च्या भारतीय भारतीय उत्तराधिकार कायदा, 1925 अंतर्गत एक वैध मृत्युपत्र म्हणजेच इच्छापत्र तसेच विल तयार कसे करायचे"
- मृत्युपत्र म्हणजेच इच्छापत्र तसेच विल म्हणजे काय ?
- कोणती संपती आपण मृत्युपात्राद्वारे देऊ शकतो ?
- स्थावर व जंगम मालमत्तेत कोणती मालमत्ता येते?
- मृत्युपत्र नोंदणी करण्यासाठी किती खर्च यतो?
प्रस्तावना:
आपण सध्या समाजात सर्वत्र पाहात आहोत संपतीवरून कित्येकजनाचे वाद निर्माण होत आहेत. कोर्टामध्ये अगणित दावे चालू आहेत. संपती वरून बहीण-भावाची, भावा-भावांची नात्यातला जीव्ह्ळा लोप पावून त्यात वाद-विवाद निर्माण होत आहेत. याचे सर्वात महत्वाचे कारण हे संपती आहे.त्यामुळे आपण स्वकष्टाने कमवलेली संपती तसेच आपल्या वाट्यावर आलेली वडीलोपार्जित संपती, तिची आपण ह्यात असतानाच,योग्य ती व्यवस्था केल्यास संपती वरून आपल्या मुलांमध्ये, बहीण-भावाची, भावा-भावांची नात्यातला जीव्ह्ळा तडा न जाता आपण कमवलेली संपतीची योग्य ती व्यवस्था केल्याचे समाधान मिळेल.
माणसांचे संपूर्ण जीवन हे पैसा कमवून, त्याची आपल्या प्रियजनांना संपती कमवून ठेवण्यात जाते.परंतु आपण कमवलेली संपती हि आपल्या स्व:इच्छा असलेल्याच प्रियजनांच्या मालकीची व्हावी यासाठी आपण ह्यायात आहे तोच आपण आपली संपती आपल्या प्रियजनांच्या नावावर लिहून ठेऊ शकतो, त्याचा परिणाम आपल्या मृत्यनंतर होतो.यालाच आपण मृत्युपत्र म्हणजेच इच्छापत्र तसेच विल म्हणतात.सध्याच्या घडीला संपतील अन्यसाधारण महत्व आहे. ती चल असो कि अचल म्हणजेच स्थावर किंवा जंगम मालमत्ता. काही समयांपासून आपल्या संपत्ती आणि प्रियजनांच्या भविष्यासाठी सुरक्षितता करण्याची इच्छा असताना, एक कायमचा दस्तऐवज तयार करणे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.
संपती हि दोन प्रकारची असते. एक म्हणचे स्थावर मालमत्ता दुसरी म्हणजे जंगम मालमत्ता.
स्थावर मालमत्ता मध्ये घर,बंगला,जागा,सदनिका म्हणजेच फ्लॅट, इ. येते.
जंगम मालमत्तेत सोने-चांदी,हिरे, मौल्यवान वस्तू, गाडी,बँकेतील पैसे, मुदत ठेवी, शेअर्स,बॉन्ड्स, इ. येते.
चला आता आपण आपले मृत्युपत्र म्हणजेच इच्छापत्र तसेच विल करताना कोणकोणत्या गोष्टींची आवशकता असते ते बघुयात.
भारतीय उत्तराधिकार कायदा, 1925, भारतात इच्छापत्र करण्यासाठी कायदेशीर चौकट प्रदान करते. भारतीय उत्तराधिकार कायद्यांतर्गत इच्छापत्र तयार करण्याच्या पायऱ्या येथे आहेत:
सर्वात महत्वाचे: मृत्युपत्राद्वारे आपण आपल्या नावावर असलेली संपती तसेच वडिलोपार्जित फक्त आपल्या हिस्साची संपती आपल्या प्रियजनांना देऊ शकतो.
तुमची मालमत्ता निश्चित करा: मालमत्ता, बँक खाती, गुंतवणूक आणि वैयक्तिक वस्तूंसह तुमच्या मालकीच्या सर्व मालमत्तांची यादी तयार करा.
तुमच्या लाभार्थ्यांवर निर्णय घ्या: तुमच्या मृत्यूनंतर तुम्हाला तुमची मालमत्ता कोणाकडे सोडायची आहे ते ठरवा.ते कोणीही असेल तुमचे नातेवाईक, मुलगा-मुलगी,पती-पत्नी,मित्र-मैत्रीण सुद्धा असू शकते.
एक एक्झिक्यूटर निवडा: एक्झिक्यूटर ही अशी व्यक्ती आहे जी तुमच्या इच्छेच्या अटी पूर्ण करेल. तुमचा एक्झिक्युटर म्हणून काम करण्यासाठी तुमचा विश्वास असलेली एखादी व्यक्ती निवडा.
मृत्युपत्राचा मसुदा तयार करा: तुम्ही स्वत: किंवा वकिलाच्या मदतीने मृत्यूपत्र तयार करू शकता. मृत्युपत्र दोन साक्षीदारांच्या उपस्थितीत लिखित स्वरूपात आणि तुमच्या स्वाक्षरीत असणे आवश्यक आहे.
मृत्युपत्रावर स्वाक्षरी करा: तुम्ही दोन साक्षीदारांच्या उपस्थितीत दस्तऐवजाच्या शेवटी मृत्युपत्रावर स्वाक्षरी केली पाहिजे. साक्षीदारांनीही मृत्युपत्रावर स्वाक्षरी करणे आवश्यक आहे.
इच्छापत्राची नोंदणी करा: भारतात मृत्युपत्राची नोंदणी करणे बंधनकारक नसले तरी, ते अतिरिक्त कायदेशीर वैधता प्रदान करते आणि लढणे कठीण करते म्हणून शिफारस केली जाते. इच्छापत्राची नोंदणी सह-दुय्यम निबंधक कार्यालयात जाऊन नोंद केलेले केव्हाही योग्य ठरते.
इच्छापत्र साठवा: मृत्यूनंतर ते सहज सापडेल अशा सुरक्षित ठिकाणी मृत्यूपत्र साठवा.
हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की भारतीय उत्तराधिकार कायदा काही कायदेशीर आवश्यकता प्रदान करतो. ज्या इच्छापत्र वैध मानले जाण्यासाठी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे तुमच्या मृत्यूपत्राचा मसुदा कायद्यानुसार तयार केला आहे,याची खात्री करण्यासाठी वकिलाशी सल्लामसलत करण्याची शिफारस केली जाते.
- ॲड प्रविण सोंडकर (७०२०१४७२९४)
Make a Will under Indian Succession Act 1925 in English
https://rb.gy/gjfcd
0 टिप्पण्या